به یاد کریم کشاورز ۲

فهرست آثار 

ترجمه های تاریخی : 

۱ - نهضت سربداران خراسان ، پطروشفسکی 

۲ - کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول ، پطروشفسکی 

۳ - تاریخ ماد ، میخائیل میخائیلوویچ دیاکنوف

۴ - تاریخ ایران از عهد باستان تا قرن ۱۸ ، ن . پیگولوسکایا

۵ - آبیاری در ترکستان

۶ - اسلام در ایران ، پطروشفسکی

۷ - ترکستان نامه  ، و . و . بارتولد 

۸ - مقدمهٔ فقه اللغة ایرانی

۹ - گزیدهٔ مقالات بارتولد

۱۰ - افسانه های کردی 

۱۱ - خاطرات دوگل

۱۲ - تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز ، گرانتوسکی ، تهران ۱۳۴۵ 

۱۳ - تاریخ اشکانیان ، میخایل میخائیلوویچ دیاکنوف 

۱۴ - درست و نادرست در اسلام شناسی ، پطروشفسکی

ترجمه های ادبی : 

۱ - قهرمان دوران ، لرمانتف 

۲ - دوران کودکی ، ماکسیم گورکی

۳ - دشمنان 

۴ - دوبروسکی، الکساندر پوشکین 

۵ - روستاییان ، لرمانتف 

۶ - عشق بی پیرایه  ، وانذا واسیلوسکایا

۷ - زارع شیکاگو ، مارک تواین 

۸ - لبخند بخت ، گی دو موپاسان 

تألیفات : 

۱ - هزار سال نثر پارسی 

۲ - حسن صباح ، برای نوجوانان 

۳ - گیلان ، برای نوجوانان 

۴ - یادداشتهای سفر حسنک یزدی به گیلان ، برای نوجوانان 

۵ - خاطرات تبعید به جزیرهٔ خارک 

۶ - فی مدة المعلومه ، مجموعهٔ داستانها و نوشته های پراکنده 

مقالات : 

۱ - ترجمه های روسی ادبیات فارسی ، نوشتهٔ یولدریف ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، پیام نو ، سال ۱ ، ش۱۱ 

۲ - آیندهٔ موسیقی ایران ، نوشتهٔ کوزنتف ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، پیام نو ، سال ۱ ، ش ۱۰ 

۳ - بزک زنگوله پا ، پیام نو ، سال ۲ ، ش ۳ 

۴ - رفتم به باغ کاکا ، پیام نو ، سال ۱ ، ش ۱۱ 

۵ - قصهٔ روباه و کلاغ ، پیام نو ، سال ۱ ، ش ۷ 

۶ - لالائی یزدی ، پیام نو ، سال ۲ ، ش ۵ 

۷ - سه طرح ایرانی ، نوشتهٔ آ . ك . کوزنتوف ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، پیام نو ، سال ۱ ، ش ۹ ، ش ۱۰ 

۸ - زین الدین واصفی ، نوشتهٔ آ . ن . بولدریف ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، پیام نو ، سال ۲ ، ش ۴ 

۹ - مآخذ کتابشناسی نسخ خطی فارسی ، نوشتهٔ ا . ف . آ کیموشکین ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، نشریهٔ کتابخانهٔ مرکزی ، شمارهٔ ۳ 

۱۰ - چاپ جدید تألیفات و آثار بارتولد ، راهنمای کتاب ، سال ۹ ، ش ۱ 

۱۱ - یازده کتاب تازه در ایرانشناسی و شرقشناسی ، راهنمای کتاب ، سال ۹ ، ش ۱۱ 

۱۲ - گنجینهٔ شرقشناسی بزرگترین کتابخانه های اتحاد جماهیر شوروی ، راهنمای کتاب ، سال ۷ 

۱۳ - تاریخ مختصر ایران ، [ از م . م . دیاکنف ] ، راهنمای کتاب ، سال ۵ 

۱۴ - کتاب شهرهای ایران در اوایل قرون وسطی ، راهنمای کتاب ، سال ۸ 

۱۵ - کشاورزی و روابط ارضی در ایران در قرنهای سیزدهم و چهاردهم میلادی ، راهنمای کتاب ، سال ۶ 

۱۶ - نشر متون صوفیانه مفیدست یا مضرّ ؟ ، راهنمای کتاب ، سال ۹ 

۱۷ - بازپسین خوارزمشاه و اسماعیلیان الموت ، نوشتهٔ ل . و . استرویوا ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، راهنمای کتاب ، سال ۶

۱۸ - نهضت سربداران در خراسان ، نوشتهٔ پطروشفسکی ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، فرهنگ ایران زمین ، ش ۱۰

۱۹ - مضارع و ماضی ملموس ، راهنمای کتاب ، سال ۵ 

۲۰ - خوانه های تئاتر در گیلان ، رودکی ، ش ۳۲ 

۲۱ - نشان شیر و خورشید ، کتاب جمعه ، ش ۵

۲۲ - ترکستان نامه ، نوشتهٔ و . و . بارتولد ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، راهنمای کتاب، سال ۱۹ 

۲۳ - ترکستان نامه ، نوشتهٔ و. و. بارتولد ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، سخن ، سال ۲۳ ، ش ۳ 

۲۴ - نقد کتاب تاریخ ایران از دوران باستان ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، حسن شایگان ، نگین ، ش ۸۴ 

۲۵ - نقد کتاب حسن صباح ، به قلم کریم کشاورز ، حسن شایگان ، راهنمای کتاب ، سال ۱۵ 

۲۶ - نقد کتاب درست و نادرست در ایران ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، حمید عنایت ، نگین ، ش ۹۰ 

۲۷ - نقد کتاب اسلام در ایران ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، علینقی منزوی ، کاوه ، سال ۱۶ ، ش ۵و۶

۲۸ - نقد کتاب نهضت سربداران ، ترجمهٔ کریم کشاورز ، محمود ، نیکویه ، نگین ، ش ۸۶ 

گردآوردی : روزگار نو 

با مراجعه به فهرست مقالات فارسی ، ایرج افشار 

فهرست کتب چاپی ، خانبابا مشار 

به یاد کریم کشاورز ۱

مقدمه: 

۱۸ آبان ماه ۲۵ سال درگذشت کریم کشاورز مترجم و محقق برجسته است که لازم دیدیم ویژه نامه ای را به یادش ترتیب داده و به معرفی آثار و عقاید او بپردازیم ، کریم کشاورز از آن دسته ادیبان است که تقریباً نام و یادش از اذهان پاک شده ( فارغ از آن عده از ادب دوستان که او را می شناسند و تعدادشان بسیار ناچیز است ) و خدمات ارزنده ای در راه اعتلای فرهنگ و ادب ایران نموده که حاصلش چندین و چند کتاب و مقاله است که از لحاظ مطالعات ایرانشناسی بسیار حائز اهمیت است . از آثار مهم وی کتابی در پنج جلد به نام  « هزار سال نثر پارسی » است، که از خدمات ارزندهٔ اوست ، که در قسمتی از این ویژه نامه به این اثر ارزشمند نیز خواهیم پرداخت . حیف و صد حیف که نام و یادش از میان برود و چونان دیگر بزرگان در چرخدنده های مخرّب بی فرهنگی نسل جدید یادش خرد و نابود گردد .                                      روزگار نو 

۱ - زندگینامه

کریم کشاورز به سال ۱۲۷۹ در رشت به دنیا آمد . تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش در مدرسهٔ کشاورزی و سپس در مدرسهٔ آلیانس فرانسه در تهران به پایان برد . وی در نوجوانی برای روزنامه ها و مجلات رشت مقاله می نوشت . کشاورز مدتی با کنسول گری روس در رشت همکاری داشت و زبان روسی را همان جا آموخت . او علاوه بر زبانهای ترکی ، روسی و فرانسه با زبانهای انگلیسی و عربی نیز آشنا بود . وی مدتی معلم زبان فارسی در مدرسهٔ مبلغین آمریکائی رشت بود . وی پس از چندی به تهران آمد و در کنگرهٔ نویسندگان سمت منشی داشت و در همان جا با دهخدا و بهار و نیما آشنا شد . او بیش از هفتاد سال از عمرش را به تألیف و ترجمه گذراند و کتابهای زیادی از زبانهای روسی و فرانسه به فارسی ترجمه کرد ، عاقبت در تهران از دنیا رفت . 

برگرفته از کتاب اثرآفرینان ، جلد ۵ ، ص۴۱ 

۲ ـ درگذشت کریم کشاورز 

به قلم ایرج افشار 

هجدهم آبان ماه ۱۳۶۵ کریم کشاورز ( متولد ۱۲۷۹ در رشت ) درگذشت . مترجمی از دست رفت که به عرضه کردن کارهای اساسی می پرداخت . ایران مترجم روسی زیاد ندارد . مخصوصاً برای ترجمه کردن آثار و نوشته های رشتهٔ ایرانشناسی ، بدون دقت مخصوص و داشتن اطلاعات وسیع و حوصلهٔ مراجعهٔ به کتابخانه ها و نیز توانائی در دو زبان مترجم نمی تواند چنان نوشته های عمیق و اساسی را به خوبی و درستی و آراستگی در دسترس علاقه مندان بگذارد . کریم کشاورز این همه را جمع داشت - بارها شاهد بوده ام که برای یافتن ضبط درست یک نام جغرافیایی ساعتها در گوشهٔ کتابخانه به تجسس می پرداخت و از این و آن می پرسید تا بر آنچه نمی داند دست یابد .

کریم کشاورز زندگی ادبی خود را با ترجمه کردن زمان و داستان آغاز کرد . زبان فرانسه هم می دانست و بعضی از داستانها و رمانها را از آن زبان به فارسی برگردانید . او در قصه نویسی ، خاطره نویسی و گردآوردی قصه های محلی (یزدی) هم مهارت و ذوق خود را به خوبی عرضه کرد . کتابی هم به نام « یادبودها » دارد که چاپ نشده است و فقط یکی از « یادبود » ها را به مجلهٔ آینده داد که چند سال پیش به چاپ رسید . 

چنانکه گفتیم خدمت بزرگ ، اساسی و ماندگار کریم کشاورز ترجمهٔ کتابهای ایرانشناسی از زبان روسی است و « تاریخ ماد »، «اسلام در ایران » ، « ترکستان نامه » ، « اصلاحات ارضی در عهد مغول » و چند کتاب دیگر یادگارهای ارزندهٔ اوست .

کریم کشاورز فرزند وکیل التجار یزدی ( مقیم رشت ) بود و چون سالهای چند هم به اجبار تبعید وار در یزد اقامت داشته زبان و گفتار و آداب یزدیان را خوب می شناخت و به همین ملاحظه مقداری از قصه ها ، متلها و آداب آنجا را گرد آورد و به چاپ رسانید . چند داستان و سرگذشت هم دربارهٔ شهر پدری خود نوشت . همه لطیف و پر از دقایق مربوط به محل . 

برگرفته از مجلهٔ آینده ، سال دوازدهم ، آذر و دی ۱۳۶۵ ، ص۵۱۸ و ۵۱۹