معرفی کتب و مجلات تازه منتشره و یا دیریاب و قدیمی
« خرید و فروخت کتاب از مباحث دلکش تاریخِ کتاب بازی و مجموعه سازی و کتابخانه داری است »
ایرج افشار
از این پس در مقالاتی با همین عنوان به معرفی و بررسی تازه های نشر ، علی الخصوص کتابهای دیریاب و قدیمی می پردازم به همراه قیمت روزِ آنها . پس از سالها جستجو و خاک خوردن در کتاب فروشی های تهران و دخمه های عجیب و غریب این مملکت، تازه به این توانایی رسیده ام که فارغ از کلاه برداری این آقایان فروشنده و دلالان فرهنگِ مکتوبمان ، کتب کمیاب را به بهای واقعی آن و با کیفیتی مطلوب و نه به چندین برابر قیمت و با کیفیتی پایین و یا گاهاً افست و کپی ، خریداری کنم . از این رو لازم دیدم که با این کار اولاً : علاقه مندان را از سرگردانی و پرداخت قیمتهای گزاف برهانم و ثانیاً : به مرور زمان این نوشته ها مرجعی شود برای تثبیت قیمت کتب و مجلات دیریاب ، ثالثاً : ارائهٔ توضیحاتِ واجب در مورد شکل ظاهری و کیفیت مطلوب و معرفی انتشاراتی های معتبر پیش از انقلاب که اکثر آثار منتشر شدهٔ آنها در زمرهٔ نایاب ترینهاست از جمله « بنگاه ترجمه و نشر کتاب » ، « بنیاد فرهنگ ایران » و رابعاً : تقسیم تجربیات و اطلاعاتِ مفیدی در باب کتاب و مجلات دیریاب را که به مرور به دست آورده ام . در این راه از نظرات شما بی نیاز نیستم و کمک و یاری شما در پر بارتر شدن این بخش بس ، واجب و گرانبها ست .
۱ ـ مجلهٔ هیرمند :
مجلهٔ هیرمند نشریه ای فصلی به سردبیریِ « مهدی علائی » و مدیر مسئول و صاحب امتیاز آن « عبدالمجید مجید فیاض » است که در مشهد منتشر میشده . از این مجله فقط چهار شماره از زمستان ۱۳۴۲ الی بهار ۱۳۴۴ در ۵۲۴ صفحه به چاپ رسیده است و فوق العاده دیریاب میباشد .
نویسندگان این مجله غالباً از ادیبان و شعرای بزرگ خراسان بوده اند که برای نمونه می توان از :
دکتر احمد علی رجائی ، محمد رضا شفیعی کدکنی ، مؤید ثابتی ، دکتر غلامحسین یوسفی ، مهدی اخوان ثالث ، نام برد .
هیرمند را میتوان در زمرهٔ معدود مجلات ادبی قرار داد که خارج از پایتخت به چاپ می رسیده است . این مجله حاوی مقالات پربار ادبی و تحقیقات تاریخی نابی است که اولین بار در این مجله به چاپ رسیده .
این مجله اصولاً به صورت صحافی شده به فروش میرسد و صحافی نشده آن به ندرت پیدا میشود . دورهٔ تمیز و بی پارگی آن بسیار نادر است و اصولاَ جلد شمارهٔ اول آن دارای پارگی میباشد و گاهاً پشت جلد تمامی شماره ها موجود نیست .
قیمت : ۵۰.۰۰۰ تومان برای دورهٔ کامل با کیفیت و صحافی معمولی
۷۰.۰۰۰ تومان برای دورهٔ کامل ، بسیار تمیز با صحافی عالی
هیرمند از آن دسته مجلات میباشد که سالیانه افزایش قیمت دارد و با خریدن یک دورهٔ علاوه بر حظّ معنوی ، پولی هم به دور ریخته نشده است .
۲ ـ خوابگزاری :
کتابِ خوابگزاری به تصحیح ایرج افشار میباشد که بنیاد فرهنگ ایران آن را منتشر کرده است و از کتب دیریاب می باشد .( ۴۲۸صفحه و دو صفحه غلط نامه در انتهای کتاب که فاقد شماره میباشد)
این کتاب به احتمال قریب به یقین قدیمیترین متن فارسی در علم خوابگزاری ( تعبیر الرّویا ) و بالطبع بر کتاب مشهور ( کامل التعبیر ) تألیف « حبیش تفلیسی » ( متوفی حدود ۶۰۰ ) که قرنها در زمینهٔ کتاب شاخص بود و هنوز هم رواج دارد مقدّم است و مسلماً برای تحقیقات لغوی و تجسس در تاریخ و عقاید و آرا عامّه از مراجع قدیم و مدارک اسای تواند و خواهد بود .
موجب تأسف است به علت آنکه یگانه نسخه ای که از این متن قدیمی در دست ماست به علّت نقص و به مناسبت آنکه مصراع « اوّل و آخر این کهنه کتاب افتاده است » را مصداقی کامل و حقیقی است نام کتاب و مترجم آن را نمی دانیم و اطلاعاتی هم که از متن موجود به دست می آید بسیار ناقص و ناچیز ست . ( این نسخه ظاهراً از نمیهٔ قرن هفتم و به احتمالی از آنِ سالهای آخر قرنِ ششم هجری می باشد ) . « برگرفته از مقدمهٔ کتاب به قلم ایرج افشار »
مشخصات ظاهری این کتاب به مانند تمام انتشارات « بنیاد فرهنگ ایران » ، دارای جلدی کالینگور به دو رنگ قهوه ای و کِرِم است . که روی جلد کتاب هیچ نوشته ای موجود نمی باشد و فقط در عطف آن نام ، شماره و موضوع ( مانند : فرهنگ و ادب ، تاریخ ، جغرافیا ) نوشته شده است .
توضیح مهم در مورد انتشارات بنیاد فرهنگ ایران :
به دلیل کیفیت پائین صحافی کتب « بنیاد فرهنگ » غالباً با صحافی جدید به فروش میرسند . از مشخصات مهم کتابهای بنیاد فرهنگ ایران سه صفحهٔ اول آن می باشد که اولی حاوی این نوشته « به فرمان اعلیحضرت همایون محدرضا پهلوی ، شاهنشاه آریامهر » می باشد که اصطلاحاً به آن
« فرمان » میگویند ، دومین صفحه نیز حاوی این نوشته « بنیاد فرهنگ ایران ، به ریاست افتخاری علیاحضرت فرح پهلوی شهبانوی ایران ، نیابت ریاست والاحضرت شاهدخت اشرف پهلوی » میباشد و سومین صفحه حاوی مقدمهٔ کوتاهی به قلم دبیر کل بنیاد فرهنگ ایران « دکتر پرویز ناتل خانلری » میباشد . در خرید کتب بنیاد فرهنگ وجود این سه صفحه اهمیت بسیار مهمی دارد و فقدان این سه صفحه قیمت کتاب را تا نصف و گاهاً تا یک سوّم پائین می آورد . البته سودجویان اغلباً این سه صفحه را کپی کرده و به کتاب اصافه میکنند که این امر در مورد کتابهایی با صحافی جدید بیشتر به چشم میخورد . از راه های تشخیص اصل بودن این صفحات رنگ طلایی فرمان آن میباشد . قبل از خرید حتماً به این نکته توجه شود تا کتاب به قیمت گزاف و بدون این صفحات خریداری نشود .
قیمت کتاب خوابگزاری :
با جلد اصل ، فرمان دار ، تمیز ۴۰ تا ۴۵ هزار تومان
با صحافی جدید ،فرمان دار ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان
با صحافی جدید یا اصل جلد بدون فرمان ۱۰ تا ۱۵ هزار تومان
